العربي
English
فارسی

تابلو برق

گروه صنعتی تولیدی الکترو کاوه در راستای تنوع بخشیدن به محصولات و رفع نیاز طیف وسیعی از مصرف کنندگان ، علاوه بر تولید و توزیع انواع محصولات ، ساخت تابلوهای برق فشار ضعیف را از دهه 80 آغاز کرده است.
در این رابطه میتوان ساخت تابلوی های سفارشی جهت شرکت گاز ، دانشگاه آزاد ، صنعت دام و طیور و ... را ذکر کرد. قابل ذکر است در ساخت این تابلوها از محصولات این شرکت و بسته به نیاز مشتری از لوازم مورد سفارش مشتریان استفاده میگردد.

مبانی طراحی تابلو ها
مبانی طراحی تابلو های فشار ضعیف
تابلو های برق شبکه توزیع شامل تابلو های توزیع برق فشار ضعیف و تابلو های برق فشار متوسط می باشند . این تابلو ها بسته به مصارف الکتریکی مربوط با عناوین مختلف و تجهیزات متفاوت ساخته می شوند . در این بخش اصول و مبانی طراحی تابلو های فشار ضعیف مطرح می گردد . 
 1- انتخاب کلید ورودی تابلو های فشار ضعیف 
کلید ورودی تابلو های فشار ضعیف در واقع برای بی برق کردن تجهیزات داخل تابلو ( شینه ها ، خروجی های تابلو و... ) ، حفاظت خروجیها ، حفاظت اتصالی های داخل تابلو بکار می رود . به همین دلیل می بایستی در طراحی آن به موارد فوق توجه نمود نکات مورد نظر در انتخاب کلید ها ورودی تابلوی فشار ضعیف به شرح زیر می باشد. 
1-1-     جریان نامی کلید 
جریان نامی کلید ورودی تابلو از جمع جریانهای خروجی تابلو ( با احتساب ضریب همزمانی لازم ) به اضافه جریان اضافی جهت آینده نگری لازم بدست می آید . در ارتباط با محاسبه ضریب همزمانی در زمانی که تابلو ی فشار ضعیف مربوط به تغذیه واحد های مسکونی باشد می توان به پیوست 3 – مبحث 13 – طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها مراجعه نمود اما برای محاسبه ضریب همزمانی تابلو های فشار ضعیف مربوط به مجموعه های مسکونی ، تجاری و همچنین تابلو های صنعتی می بایستی موارد زیر مورد توجه قرار بگیرد . 
-   در مورد تابلو های مجموعه های مسکونی و تجاری بهترین راه در نظر گرفتن آمار و اطلاعات مجموعه های مشابه در منطقه می باشد ، ولی از آنجائیکه کلید جریان با جریان بزرگتری نسبت به جریان محاسبه شده از طریق ضریب همزمانی انتخاب میشود ( بدلیل آینده نگری) می توان جریان تنظیمی کلید را که از نوع اتوماتیک می باشد در حد آمار و اطلاعات مناطق مشابه درنظر گرفت . 
-   در مورد کلید ورودی تابلوی فشار ضعیف موارد صنعتی می بایستی برنامه ریزی بار خروجی های مختلف تابلو را که هر کدام بار خاصی از خط تولید را تغذیه می نمایند در نظر گرفت و آنگاه نسبت به محاسبه ضریب همزمانی اقدام نمود . البته می بایستی به این نکته توجه نمود که ممکن است در شرایطی ، بارهایی که به ظاهر غیر همزمان به نظر می رسند بطور همزمان وارد مدار بشوند و در نتیجه محاسبه ضریب همزمانی را با منظور نمودن قابلیت اطمینان لازم ایجاب نمایند . 
ضمناً تنظیم جریان کلید با توجه به بار فعلی که در حد کوچکتر از جریان نامی کلید می باشد جهت عملکرد بهتر کلید مناسب می باشد . 
1-2- انتخاب نوع کلید 
در تابلو هایی که برای توزیع نیروی برق اصلی بکار برده میشوند کلید ورودی تابلو باید الزاماً از نوع خودکار بوده و کلید های توزیع فرعی ، در صورتی که برای تغذیه تابلوهای نیم اصلی یا فرعی سیستم های موتوری به کار رود ، باید از نوع خودکار باشند . چنانچه برای تغذیه تابلوهای نیمه اصلی با فرعی سیستم های روشنائی مورد استفاده قرار بگیرد ، باید ازنوع کلید فیوز و یا کلید های گردان یا چاقویی با فیوز جداگانه باشد ( توضیح اینکه برای بارهای بیش از 60 A نیاز به استفاده از ترانس جریان و آمپرمتر مربوط که معمولا از نوع 5 A میباشد مطرح می شود ) 
درمواردی که از کلید و فیوز جداگانه استفاده می شودکلید باید قبل از فیوز قرار بگیرد طوریکه با قطع کلید برق فیوز نیز قطع شود . 
نکته دیگری را که در انتخب کمّی بایستی مورد توجه قرار داد آن است که منحنی قطع کلید با مسئله طراحی و خواسته های طرح مطابقت داشته باشد به عنوان مثال کلید ورودی ( کلید اصلی ) تابلوی فشار ضعیف یک ترانسفورماتور می بایستی از نظر تنظیم جریان اضافه باری و مدت عملکرد آن با خواسته های طراحی در قیدهای مربوط به انتخاب قدرت ترانس مطابقت داشته باشد . 
1-3- جریان تحمل اتصال کوتاه 
همچنانکه در قسمت های قبلی مطرح گردید کلید اصلی تابلوی برق می بایستی حداکثر جریان اتصالی ایجاد شده در آن نقطه ، در مدت عملکرد را با اطمینان لازم تحمل نموده و آسیبی متوجه آن نگردد . در مورد محاسبه حداکثر جریان اتصال کوتاه در بندهای قبلی مطالبی عنوان شد و محاسبه مربوط در مورد کلید ورودی تابلوی اصلی ترانسفورماتور انجام گردید از آنجائیکه کلید اصلی قبل از شینه تابلو قرار داشته و نزدیک ترین نقطه به ترانسفورماتور و درنتیجه به فیدر فشار متوسط که از آنجا جریان اتصالی تزریق میگردد ، می باشد جریان اتصالی در آن ( اتصال کوتاه سه فاز شینه ) حداکثر مقدار را در شبکه فشار ضعیف مربوط دارد . 
جهت پیدا کردن جریان اتصال کوتاه در تابلو های فرعی می توانیم ازجدول زیراستفاده نمائیم . 
 
 

 

20KA
30KA
40KA
50KA
70KA
کلید اصلی
حداقل قدرت قطع مجاز کلید های فرعی با توجه به قدرت قطع کلید اصلی 
5KA
5KA
20KA
30KA
40KA
کلیدهای فرعی
 
ضمناً برای کلید های 2000- 1000 آمپر که جهت استفاده در کلید اصلی تابلوی فشار ضعیف ترانسهای بالاتر از 630KVAبکار می روند قدرت اتصال کوتاه حداقل در حد 40KA و به همین ترتیب برای کلیدهای 250 تا 800A حداقل قدرت قطع 20KA  و برای 63  الی 200A  قدرت قطع 15KA  و  برای کلید های مینیاتوری حداقل قدرت قطع 6 KA  درنظر گرفته می شود . 
الف - تابلوی فشار ضعیف 
      تابلوی فشار ضعیف ترکیبی است از یک یا چند وسیله کلیدی ( قطع و وصل ) فشار ضعیف همراه با تجهیزات کنترل ، اندازه گیری ، حفاظت و تنظیم که کلید اتصالات برقی و مکانیکی داخلی و قسمتهای بدنه آن به طور کامل سوار شده باشد . این تابلو ها در سه رده زیر طبقه بندی می شوند :  تابلوی اصلی ( که معمولاًدر پست برق نصب می شود ) ، تابلوی نیم اصلی (مربوط به بلوک ساختمان یا قسمت مستقلی از مجموعه می باشد ) و تابلوی فرعی شامل دو نوع تابلوی تاسیسات و تجهیزات و تابلوی فرعی روشنایی 
جهت طراحی تابلو می بایستی به موارد زیر توجه نمود . 
1- انتخاب نوع تابلوی فشار ضعیف 
تابلو های توزیع فشار ضعیف از نظرکاربرد انواع مختلفی دارند :
 تابلوی تمام بسته ایستاده ( برای نصب در فضای سر پوشیده ) که شامل انواع قابل دسترس از جلو ، قابل دسترسی از پشت ، چند خانه ای – تابلوی تمام بسته دیواری – تابلوی توزیع نیرو و روشنائی ( برای نصب در محوطه باز ) برای انتخاب نوع تابلو با توجه به معلوم بودن نیاز محل نصب تابلو می توان تابلوی تمام بسته ایستاده را برای فضای سرپوشیده ( مثل داخل ساختمان پست زمینی ، داخل کارخانه ها و غیره ) وتابلوی نیرو و روشنائی را برای فضای باز در نظر گرفت . در ارتباط با انتخاب تابلوی ایستاده دسترسی از جلو و دسترسی از پشت می بایستی به این نکته توجه نمود که در صورت موجود بودن فضای کافی تابلو ی دسترسی از پشت به علت بهره برداری مناسب تر و جاسازی راحت تجهیزات در داخل تابلو از است . 
2- مشخصات فنی ساخت 
2-1-  بعضی از نکات اصلی مشخصات فنی تابلو تمام بسته ایستاده دسترسی از جلو و یا از پشت به شرح زیر می باشد .
- تابلوی توزیع باید از طرفین قابل توسعه باشد و به همین جهت پوشش های جانبی تابلو به وسیله پیچ و مهره به اسکلت اصلی وصل می شود . 
-  ظرفیت الکتریکی شینه های فاز ها نبایداز 150% شدت جریان اسمی کلید اصلی تغذیه کننده تابلو کمتر باشد سطح مقطع شینه های خنثی و اتصال زمین نباید از نصف سطح مقطع فاز با کمتر در نظر گرفته شود شینه های خنثی و اتصال زمین بایستی روی مقره های اتکائی نصب شده و برای سراسر طول تابلو پیش بینی بشوند شینه اتصال زمین باید به بدنه تابلو متصل بشود .
- تجهیزات داخلی تابلو از قبیل کلید ، کنتاکتور ،تجهیزات اندازه گیری ، رله ، فیوز ، ... 
باید به گونه ای نصب شوند که به سهولت از نظر بهره برداری در دسترس باشند . 
- قدرت قطع کلید های ما قبل و ما بعد می بایستی طبق اصولی که دربند قبلی مطرح گردید رعایت بشوند .
- ابعاد تابلوی اصلی فشار ضعیف نوع دسترسی از جلو و نوع دسترسی از پشت به شرح زیر می باشد . 
عمق                         عرض                      ارتفاع                 
200cm                     90cm                     60cm                  تابلوی قابل دسترسی از جلو 
200cm                     90cm                     80cm                  تابلوی قابل دسترسی از پشت 
2-2- تابلوی نیم اصلی نیروی برق ایستاده دسترسی از جلو یا از پشت ، مشخصات مهم این نوع تابلو عینا شبیه مواردی است که در ارتباط با تابلوی اصلی نظیر گفته شده است
2-3- تابلوی توزیع برق فرعی نوع دیواری این نوع تابلو که ممکن است بر حسب مورد روی کار یا توی کار نصب بشوند شامل سه قسمت اصلی بشرح زیر می باشند
- جعبه تابلو تا ارتفاع یک متر از ورق به ضخامتmm  1.25و در ارتقاع بیش از یک متر به ضخامت1.5mm ساخته شوند.
- اسکلت داخلی برای نصب لوازم کلیه وسائل وتجهیزات برای جلوگیری از آسیب وصدمه می بایستی بر روی یک اسکلت جداگانه نصب بشوند ضخامت این اسکلت 1.5 mm بوده و به وسیله چهار عدد پیچ به سهولت در داخل جعبه قابل نصب یا برداشت می باشند .
- ضخامت درب تابلو برابر ضخامت بدنه بوده و از نظر استقامت و پایداری باید دارای پشت بند بوده و دورادور آن دارای خمهایu  مشکل باشند . 
2-4- تابلوی توزیع نیرو  و روشنایی برای نصب در محوطه باز 
- این نوع تابلو باید از نوع ایستاده و با اسکلت نگهدار از آهن گالوانیزه به فرم نبش، ناودانی و سپری بوده و پوشش آن از ورق های گالوانیزه به ضخامت2 mm  یا بالاتر باشند . این تابلوها ممکن است از آلومینیوم نیز ساخته شوند که در آن صورت ورق آلومینوم می بایستی حداقل3 mm  ضخامت داشته باشند.
- این تابلوها  فقط از طریق جلو قابل دسترسی هستند
- سقف بیرونی این نوع تابلوها می بایستی دارای شیب دو طرفه با لبه های برگردان داخل بوده و حداقل5 Cmاز چهار طرف تابلو بیرون زده باشند (بیشتر از ابعاد سقف تابلو)
- دسترسی به تجهیزات داخل تابلو می بایستی آسان باشد
- درب تابلو می بایستی مجهز به لاستیک آب بندی بوده و بطور مناسبی ضد باران باشد
- این گونه تابلوها  می بایستی از نظر رعایت  نکات ایمنی مجهز  به  قفل مخصوص  باشد و درب آن توسط کلید یا  آچار مخصوص باز و بسته شود 
- ابعاد تابلوی توزیع نیرو و روشنایی به شرح زیر می باشد
ارتفاع 120 Cmو عرض برحسب نیاز و عمق 40 Cm 
2-5 -  اجزا داخلی تابلوی اصلی
در تابلوهای اصلی کلید ورودی از نوع خودکار بوده تا بتوانیم از نظر عملکرد در شرایط عادی و هم از نظر عکس العمل در مقابل جریان های اضافی ( جریانهای اتصالی ) و اضافه باری انتظار مناسبی را از طرف طراح قائل بود. در مورد کلید فرعی در صورتی که این کلید تغذیه تابلوهای نیم اصلی یا سیستم های موتوری را بر عهده داشته باشد به دلیل اهمیت جایگاه و نکاتی که در بالا مطرح شد ، می بایستی از نوع خودکار انتخاب گردد .
2-6 -  تابلوهای فرمان وسایل موتوری 
- در این گونه تابلو کلید اصلی می بایستی از نوع خودکار حفاظت موتوری بوده و مجهز به آمپرمتر و ولت متر لازم باشد. 
- شدت جریان در دور1500 ( دور در دقیقه ) برابر 94.5A 
-  جریان اسمی راه انداز  160Aرله محافظ حرارتی بی متال ((40-63A تنظیم 56A 
 - فیوز پشتیبانی از نوع HRC با جریان 125A و پایه 160A کلید قطع با جریان 160A - کابل ارتباطی به مقطع 70 میلیمتر مربع ، توضیح اینکه مقطع ذکر شده برای کابل فوق و دیگر کابلهای  در مورد موتور هائی که در فواصل کوتاه از تابلوی توزیع نصب می شوند صادق می باشند و در فواصل بلند تر می بایستی معیار افت ولتاژ مجاز را در مورد آنها در نظر گرفت . علت این امر آن است که در فواصل کوتاه جهت محاسبه سطح مقطح کابل می توان عامل جریان مجاز  را به عنوان عامل تعیین کننده قلمداد کرد ولی در فواصل این عامل به عامل افت ولتاژ مجاز تبدیل می شود . البته در هر دو موارد می بایستی تناسب مقطع کابل بدست آمده را با سطح مقطع مناسب برای تحمل جریان اتصالی آن نقطه از شبکه مورد توجه قرار داد . 
2-7 -  تابلوی فرعی روشنایی
- در تابلوی فرعی روشنایی تک فاز و سه فاز کلید اصلی باید حتی المقدور از نوع گردان بوده و برای حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه نیز از فیوز فشنگی مناسب با ظرفیت کلید اصلی استفاده نمود.
- کلید مدار های خروجی که برای روشنایی ، پریز یا غیره بکار میرود به وسیله کلید مینیاتوری یا فیوز فشنگی با ظرفیت اسمی زیر محافظت کردند. برای مدار های زنگ اخبار و احضار حداکثر4Aبرای مدار های روشنایی حداقل  10A برای مدار های پریز حداقلA  6
- سیم کشی های داخل تابلو  می بایستی با سیم مسی با عایق حداقل V1000 و با سطح مقطع مناسب ( حداکثر 4A برای هر 2mm2 سطح مقطع سیم ) انجام شود
3- آزمایش تابلوهای فشار ضعیف
کلیه تابلوهای فشار ضعیف باید پس از ساخت در کارخانه و پس از نصب در محل و قبل از راه اندازی در موارد زیر مورد آزمایش قرار بگیرند
-      خواص الکتریک ، افزایش دما                             -  ایستادگی در برابر اتصال کوتاه
-      پیوستگی مدارهای حفاظتی                              - فواصل هوائی وخزشی
-      نحوه کار اجزائ مکانیکی                                  - درجه حفاظت
این گونه آزمون ها باید براساس مفاد استاندارد ملی به شماره 8928  انجام پذیرد 
4- جداول فنی تابلو
جدول فنی تابلو مجموعه مشخصات الکتریکی و غیر الکتریکی لازم برای تابلو می باشد که بخش ملزومات آن از طرف خریدار ( طراح) و بخش غیر ملزوم آن از طرف پیمانکار تکمیل و ارائه می شود که عمده آن عبارتند از :
4-1-اطلاعات عمومی   :
تعداد فاز ،فرکانس اسمی ، ولتاژ کار و ولتاژ تراش و نامناسب بودن مقدار فازی نصب شده جز در سیستم پیش نمی آید. خلاصه آنکه حداکثر ولتاژ سیستم 400 ولت منظور می شود . در مورد سیستم زمین باید معلوم شود که شینه های MPو N چگونه به بدنه و سپس قابل اتصال به سیستم ارتینگ زمین می باشند . 
 4-2- شرایط محیط
ارتفاع از سطح دریا ، حداکثر درجه  حرارت محیط، حداکثر درجه حرارت متوسط روزانه، حداقل دما و رطوبت نسبی و بار زلزله( ضریبی از شتاب نقل زمین) از آیتم های شرایط محیطی می باشند . موارد فوق از آنجائیکه در تعیین مشخصات فنی شینه ها  ، ارتباطات داخل تابلو موثر می باشند ، مورد نیاز خواهند بود .
4-3- مقادیر اسمی
مقادیر اسمی جریانهای شینه ها، فیدر ورودی، فیدر های خروجی ، ایستادگی کوتاه مدت، و ایستادگی پیک در این قسمت قرار می گیرند.
در ارتباط جریانهای اسمی (نامی) شینه ها ، فیدر ورودی و فیدر خروجی در بند های قبلی صحبت شد در مورد جریان ایستادگی کوتاه مدت یا تحمل جریان اتصالی مقدار جریان مذکور برابر جریان اتصالی محاسبه شده برای کلید ورودی می باشد و تابلوی می بایستی در دو زمینه الکتریک ( عدم ایجاد اتصالی داخلی در مدت زمان عبور جریان اتصالی یا به عبارت دیگر عدم ضعف عایقی) و مکانیک مقاوم لازم رادر مدت آزمون داشته باشد استقامت مکانیکی شینه بندی تابلو با محدودیت های زیر مطرح می شود.
نیروی وارده به پایه حمل کننده روی عایق نباید از 50% نیروی قابل تحمل نامی آن بیشتر باشد و نیروی ناشی از اتصال کوتاه نباید از 75%  نیروی قابل تحمل نامی پایه حمل کننده افزونتر گردد . منظور از جریان ایستادگی پیک جریان ، ضربه ایجاد شده در شرایط اولیه بروز اتصالی در شبکه می باشد که برای شبکه توزیع با بزرگ بودن نسبتX    \R   محاسبه می شود.